अर्थशास्त्रात गुंतवणुकीचा अभ्यास करताना गुंतवणूक तज्ज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ आणि समाजाभिमुख विकास व्यवस्थेचा विचार करणाऱ्या अनेक मार्गदर्शकांची नावं पुढे येतात. त्यातील निवडक व्यक्तींचा आणि त्या प्रत्येकाचा त्यांच्या विषयावरील मौलिक विचारांचा थोडक्यात मागोवा घेण्याचा हा प्रयत्न आहे. त्यांचे विचार आपल्याला नक्कीच एखाद्या दीपस्तंभासारखं मार्गदर्शन करतील आणि प्रेरणा देतील.
गुंतवणूक तज्ज्ञ आणि शेअरबाजार विचारवंत:
- वॉरेन बफे (Warren Buffett)
बर्कशायर हाथवे या अमेरिकन गुंतवणूक कंपनीचे अध्यक्ष वॉरेन बफे हे (या वर्षअखेर या पदावरून ते निवृत्त होत आहेत), गुंतवणुकीचं चालतं बोलतं विद्यापीठ आहे. वॉरेन बफे हे ‘ओरेकल ऑफ ओमाहा’ या टोपणनावानं प्रसिद्ध आहे. वॉरेन बफे दीर्घकालीन मूल्याधारित गुंतवणुकीचे समर्थक आहेत. मजबूत पायाभूत तत्त्वांवर चालणाऱ्या कंपन्यांमध्ये गुंतवणुक करण्यावर त्यांचा भर असतो.
बफे यांचे विचार-
- इतर लोक अधिक फायदा होईल या लोभानं शेअर्स खरेदी करत असतील, तेव्हा घाबरून विक्री करा आणि जेव्हा सगळे घाबरून विक्री करीत असतील, तेव्हा खरेदी करा.
- शेअर बाजाराची रचना ही सक्रिय गुंतवणूकदारांकडून संयमी गुंतवणूकदारांकडे पैसा हस्तांतरित करण्यासाठी केली आहे.
- तुम्ही खरेदीसाठी देता ती किंमत आणि विक्री करून मिळवता ते मूल्य असतं.
- शेअर तातपुरता न ठेवता कायमस्वरूपी ठेवणं अधिक लाभदायक असतं.
- ज्या कंपनीत गुंतवणूक केल्यावर पुढची दहा वर्षं बाजार बंद राहिला तरी चालेल, अशाच कंपनीत पैसे गुंतवा.
- जेव्हा तुम्हाला तुम्ही काय करत आहात हे समजत नाही तेव्हा सर्वाधिक धोका उद्भवतो.
- शेअरबाजातील चालू भाव, बाजारातील लोकांचे कंपनी विषयी मत दाखवत असते, असं असलं तरी ते कंपनीचं दीर्घकालीन मार्केट मूल्य मोजण्याचं यंत्र आहे.
- संधी क्वचित येतात. जेव्हा सुवर्णधारा वाहते, तेव्हा त्याचा पुरेपूर फायदा घ्या.
- जेव्हा बाजारभाव खाली येतो,, तेव्हाच भांडवल वापरण्याची सर्वोत्तम संधी असते.
- योग्य किमतीत चांगल्या कंपनीचे शेअर्स खरेदी करणं, स्वस्तात वाईट कंपनीचे शेअर्स घेण्यापेक्षा नेहमीच चांगलं असतं.
- पीटर लिंच (Peter Lynch)
फिडेलिटी मॅजेलन हे फंडचे माजी व्यवस्थापक आहे. त्यांनी शेअर बाजारात सातत्यानं सर्वोत्कृष्ट परतावा मिळवलेला आहे. लिंच “तुम्हाला जे समजतं, त्यातच गुंतवणूक करा” या तत्त्वाचा पुरस्कार करतात.
त्यांचे विचार-
- तुमच्याकडे जे आहे, त्याबद्दलची माहिती ठेवा त्याचबरोबर त्यामागचं कारण ही समजून घ्या.
- प्रत्येक शेअरमागे एक कंपनी म्हणजे व्यवसाय असतो. ती कंपनी नेमका काय व्यवसाय करते ते शोधा.
- शेअर मार्केटमध्ये पैसे कमावण्याची खरी गुरुकिल्ली म्हणजे घाबरून सर्व शेअर्स विकून टाकू नका.
- ज्यानं सर्वात जास्त दगड पलटले, तोच जिंकतो.
- ज्या गोष्टी तुम्हाला माहीत आहेत त्यामध्येच गुंतवणूक करा.
- मंदी येणार त्यामुळे शेअर बाजार कोसळणार. हे मान्य नसेल, तर त्याचा अर्थ गुंतवणुकीसाठी तुम्ही तयार नाही असा होतो.
- बाजारभाव खाली येण्याची वाट बघून किंवा त्या संबंधी अंदाज बांधून जेवढं नुकसान होतं ते प्रत्यक्षात खाली आलेल्या भावामुळे झालेल्या तोट्यापेक्षा अधिक असतं.
- बाजारभाव वाढल्यानं चांगले शेअर्स विकून वाईट शेअर्स ठेवणं म्हणजे बहरलेली फुलझाडं कापून टाकून आणि गवतावर पाणी वाया घालवणं.
- जेव्हा तुमच्याकडे भक्कम कंपन्यांचे शेअर्स असतात, तेव्हा काळ तुमच्या बाजूने असतो.
- अधिक गुंतागुंत नको, जितकं साध आणि सरळ तितकं चांगलं.
- बेंजामिन ग्राहम (Benjamin Graham)
मूल्याधारित गुंतवणूक (व्हॅल्यू इन्व्हेस्टिंग) या संकल्पनेचे जनक बेंजामिन ग्राहम आहे. ‘The Intelligent Investor’ या पुस्तकाचे लेखक आणि वॉरेन बफे यांचे गुरू आहेत. त्यांनी ‘Margin of Safety’ या संकल्पनेचा पुरस्कार केला.
ग्रॅहम यांचे विचार-
- वैयक्तिक गुंतवणूकदारानं कायमच गुंतवणूकदारासारखंच वागावं, सट्टेबाजासारखं नाही.
- थोडक्यात शेअरबाजार हा मतदान मशीनसारखा असतो, पण दीर्घकालात तो वजन मोजणारं यंत्र बनतो.
- गुंतवणुक व्यवस्थापन म्हणजे त्यातील परताव्याचे नाही तर जोखमीचं व्यवस्थापन आहे .
- बुद्धिमान गुंतवणूकदार हा वास्तववादी असतो. तो आशावाद्यांना शेअर्स विकतो आणि निराश व्यक्तीकडून शेअर्स खरेदी करीत असतो.
- गुंतवणूकदाराचा सगळ्यात मोठा शत्रू म्हणजे तो स्वतःच असतो.
- सर्वोत्तम गुंतवणूक ही केवळ व्यावसायिक दृष्टिकोनातूनच केली जाते.
- समाधानकारक गुंतवणूक परतावा मिळवणं खूप सोपं आहे, परंतु उत्कृष्ट परतावा मिळवणं सर्वात कठीण गोष्ट आहे.
- तुम्ही जेव्हा सट्टा खेळत असता तेव्हा ती गुंतवणूक आहे असं समजून स्वतःला फसवू नका.
- आशावादावर नाही तर, आकड्यांवर आधारित खरेदी करा.
- बुद्धिमान गुंतवणूकदार संशयी असतो तो केवळ आणि केवळ वाजवी किमतीतच खरेदी करतो.
- फिलिप फिशर (Philip Fisher)
फिलिप फिशर हे वाढीवर आधारित गुंतवणुकीचे प्रवर्तक मानले जातात. फिलिप फिशर हे ‘Common Stocks and Uncommon Profits’ या पुस्तकाचे लेखक आहे. नाविन्यपूर्ण संशोधन आणि दीर्घकालीन दृष्टी असलेल्या कंपन्यांमधील गुंतवणुकीचे समर्थक आहे.
फिशर यांचे विचार-
- शेअरबाजार अशा लोकांनी भरलेला आहे जिथं सर्वाना मूल्य नाही तर किंमत माहित असते म्हणूनच गुंतवणूक करताना किंमतीवर नाही, तर मूल्यावर लक्ष केंद्रित करा.
- संयमी गुंतवणूकदार गाढ झोपतो. सुरक्षित आणि स्थिर गुंतवणूकीतून मनःशांती मिळते.
- जो गुंतवणूकदार स्वतंत्रपणे विचार करू शकतो, तो नफा मिळवू शकतो.
- जर शेअर खरेदी करताना व्यवस्थित अभ्यास केला असेल, तर तो विकण्याची वेळ कधीच येत नाही. उत्तम कंपन्या या नेहमी दीर्घकाळासाठी ठेवायच्या असतात.
- यशस्वी गुंतवणूकदार हा तोच असतो, ज्याला व्यवसायातील समस्यामध्ये स्वाभाविक रस असतो. शेअरमागे असलेल्या व्यवसायास नीट समजून घ्या.
- युद्धाच्या भीतीमुळे खरेदी करण्यास घाबरू नका. संकटकाळात सर्वोत्तम संधी उपलब्ध होऊ शकतात.
- ज्याचं संशोधन सर्वात उत्तम आहे, ती कंपनीच शेवटी आघाडीवर राहते. नाविन्यपूर्ण कंपन्यांमध्ये गुंतवा.
- जास्त पैसे मोजून खरेदी केल्याने एक उत्कृष्ट कंपनीत केलेली गुंतवणूक देखील सर्वात वाईट गुंतवणूक ठरते म्हणून मोजलेली किंमतही तितकीच महत्त्वाची आहे.
- मोठे गुंतवणूकदार कंपनीच्या भूतकाळाकडे नव्हे, भविष्यातील क्षमतेकडे पहातात.
- कालावधी हा व्यवसायाचा जिवलग मित्र असतो. चांगल्या कंपन्यांना वेळ द्या, त्याचा नफा वाढत जातो. (अपूर्ण)
©उदय पिंगळे
अर्थ अभ्यासक
(लेखक मुंबई ग्राहक पंचायत या स्वयंसेवी ग्राहक संस्थेचे क्रियाशील कार्यकर्ते असून संस्थेच्या मध्यवर्ती कार्यकारणीचे सदस्य आहेत याशिवाय महारेराच्या सामंजस्य मंचावर मानद सलोखाकार म्हणूनही कार्यरत आहेत. लेखात व्यक्त केलेली मते वैयक्तिक आहेत.)
