Sri Lanka Crisis : श्रीलंकेची अर्थव्यवस्था का कोलमडली ?

Reading Time: 2 minutes

शेजारील देश श्रीलंकेची आर्थिक चणचण आणि दुरवस्था यामुळे सर्वसामान्य नागरिक रस्त्यावर आल्याची स्थिती आहे. श्रीलंकेतील नागरिक राष्ट्राध्यक्ष गोटाबाया राजपक्षे आणि पंतप्रधान महिंदा राजपक्षे यांच्या विरोधात निदर्शने करत आहेत. देशात जवळपास वर्षभरापासून आर्थिक आणीबाणी लागू आहे. दिवाळखोरीकडे वाटचाल करणाऱ्या श्रीलंकेच्या आर्थिक संकटाचेही मानवतावादी संकटात रूपांतर होण्याची भीती आहे. ही परिस्थिती का आली ते जाणून घ्या.

 

  • वीज निर्मिती केंद्र बंद –

राष्ट्रीय ग्राहक किंमत निर्देशांकाच्या अहवालानुसार, मार्च 2022 मध्ये महागाईचा दर एका वर्षापूर्वीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत 18.7 टक्क्यांवर पोहोचला आहे. रेशन दुकानांवर लांबच लांब रांगा लागल्यावरही रेशन मिळेलच याची शाश्वती नाही. रशिया आणि युक्रेनमध्ये सुरू असलेल्या युद्धामुळे जगभरात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या आहेत. मोठ्या प्रमाणावर तेल खरेदी करण्यासाठी श्रीलंकेकडे पुरेसा पैसा शिल्लक नाही. डिझेलच्या टंचाईमुळे सर्वच मोठे वीजनिर्मिती केंद्र बंद पडले आहेत. आता 13-14 तास वीजपुरवठा खंडित होतो.

  • मोठ्या प्रमाणावर कर्ज

सुमारे तीन वर्षांपूर्वी श्रीलंकेकडे 7.5 अब्ज डॉलरची परकीय चलन साठा होता. जुलै 2021 मध्ये तो फक्त $2.8 अब्ज होता. गेल्या वर्षी नोव्हेंबरपर्यंत फक्त $1.58 अब्ज शिल्लक होते. तर श्रीलंकेला 2022 मध्ये $7.3 बिलियन पेक्षा जास्त विदेशी कर्जाची परतफेड करायची आहे, ज्यापैकी $5 अब्ज चीनचे आहेत. श्रीलंका क्रूड ऑइल आणि इतर गोष्टींच्या आयातीवर वर्षभरात 91 हजार कोटी रुपये खर्च करते. म्हणजेच आता पंतप्रधान महिंदा राजपक्षे यांचे सरकार परदेशातून काहीही खरेदी करण्याच्या स्थितीत नाही.

  • श्रीलंका चीनच्या कर्जाच्या जाळ्यात अडकला

श्रीलंका चीन, जपान, भारत आणि आंतरराष्ट्रीय नाणेनिधीचे खूप कर्जदार आहे. चीनच्या कर्जाच्या सापळ्यात अडकल्यामुळे श्रीलंकेच्या अर्थव्यवस्थेची स्थिती बिकट झाल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. सत्तेत आल्यानंतर राजपक्षे सरकारची चीनशी जवळीक वाढली. गोटाबाया राजपक्षे यांच्या सरकारने विकासकामांसाठी चीनकडून भरपूर कर्ज घेतले. चीन पायाभूत सुविधांच्या विकासाच्या नावाखाली कर्ज देत राहिला. पण श्रीलंकेत कर्जावर घेतलेले पैसे वाया गेले. चीनला कर्ज न दिल्याने हंबनटोटा बंदर गहाण ठेवावे लागले. चीनने त्यावर कब्जा केला. श्रीलंकेच्या एकूण कर्जामध्ये चीनचा वाटा 10 टक्के आहे. तर श्रीलंका सरकारने किरकोळ बाजारातून 40 टक्के कर्ज घेतले आहे. कर्ज देण्यामध्ये चिनी बँकांचा मोठा वाटा आहे.

  • कोरोनानंतर कर कपात –

2019 मध्ये नवनिर्वाचित राजपक्षे सरकारने कर कमी केला. त्यामुळे शासनाच्या महसुलाचे मोठे नुकसान झाले. सरकारचा एक तृतीयांश महसूल बुडाला. तूट भरून काढण्यासाठी सरकारने नोटांची छपाई सुरू केली. ही सर्वात मोठी चूक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे. सध्या श्रीलंका संकटाच्या उंबरठ्यावर उभा आहे. यावर नियंत्रण न ठेवल्यास भारताच्या सुरक्षेच्या स्थितीवर त्याचा गंभीर परिणाम होईल. एक, श्रीलंकेतून येणाऱ्या निर्वासितांचा भार भारतीय अर्थव्यवस्थेला सोसावा लागणार आहे. दुसरे, चीन या संधीचा उपयोग आपल्या बाजूने करू शकतो. कर्जाच्या सापळ्यात अडकलेल्या श्रीलंकेसाठी चीन नेहमीच घसरण्याची शक्यता असते. भारताने नेबरहुड फर्स्ट पॉलिसी अंतर्गत श्रीलंकेला एक अब्ज डॉलर्सचे कर्ज देण्याची घोषणा केली आहे.

For suggestions queries – Contact us: info@arthasakshar.com 

Subscribe our YOUTUBE Channel : CLICK HERE

Download Arthasakshar App – CLICK HERE

Read – Disclaimer policies 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.